11 Listopada – data – symbol, dzie\u0144 bliski sercu ka\u017cdego Polaka – patrioty. Symboliczny kres rozbior\u00f3w, odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci po 123 latach niewoli, a licz\u0105c od I-go rozbioru, nawet po 146 latach. W polskich sercach i umys\u0142ach 11 listopada to \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci. Dlaczego jednak w\u0142a\u015bnie ten dzie\u0144, a nie inny? Zatrzymajmy si\u0119 chwil\u0119 przy tamtych wydarzeniach, przypomnijmy je nie czekaj\u0105c na kolejn\u0105 rocznic\u0119.<\/p>\n
Polska nie odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015bci z dnia na dzie\u0144. Nie by\u0142o tak, \u017ce 10 listopada 1918 r. wieczorem byli\u015bmy w niewoli, a rankiem 11 -go obudzili\u015bmy si\u0119 w niepodleg\u0142ej Ojczy\u017anie. Odzyskiwanie niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142o procesem trwaj\u0105cym wiele lat, mo\u017cna jednak powiedzie\u0107, \u017ce fundamentalne znaczenie dla tego procesu, dla mo\u017cliwo\u015bci jego urzeczywistnienia, mia\u0142y dwa fakty \u015bci\u015ble ze sob\u0105 powi\u0105zane. Pierwszy, to wybuch wielkiej wojny pomi\u0119dzy zaborcami, zako\u0144czonej kl\u0119sk\u0105 pa\u0144stw niemieckich (Niemiec i Austro – W\u0119gier) i rozk\u0142adem trzeciego zaborcy – Rosji. Drugi, to wysuni\u0119cie sprawy polskiej na czo\u0142o zagadnie\u0144 tej wojny przez polskie si\u0142y polityczne, kt\u00f3re w czasie pokoju mia\u0142y niewielkie znaczenie na arenie mi\u0119dzynarodowej i jeszcze mniejszy wp\u0142yw na decyzje mocarstw. Sprawa polska sta\u0142a si\u0119 przedmiotem ostrej walki politycznej walcz\u0105cych stron, sta\u0142a si\u0119 spraw\u0105 nad kt\u00f3r\u0105 nie mogli przej\u015b\u0107 do porz\u0105dku, jak to bywa\u0142o w XIX w., najwa\u017cniejsi przyw\u00f3dcy i politycy, tak Ententy, jak i pa\u0144stw centralnych. Dlatego te\u017c przerwanie dzia\u0142a\u0144 wojennych na podstawie rozejmu niemiecko – alianckiego podpisanego w\u0142a\u015bnie 11 listopada 1918 r. w Compiegne, co, de facto, ko\u0144czy\u0142o I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, zas\u0142uguje w Polsce na upami\u0119tnienie jako \u015bwi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci. Dodatkowo argumentem za t\u0105 dat\u0105 jest fakt, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy uwolniona zosta\u0142a spod niemieckiej okupacji Stolica Polski Warszawa.<\/p>\n
Strategia Odzyskania Niepodleg\u0142o\u015bci.<\/b><\/p>\n
Przy okazji \u015awi\u0119ta warto przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej wspomnianemu procesowi odzyskiwania niepodleg\u0142o\u015bci. Jak zachowa\u0142y si\u0119 w czasie I wojny \u015awiatowej g\u0142\u00f3wne polskie si\u0142y polityczne ? Dzi\u0119ki jakim dzia\u0142aniom Polska niepodleg\u0142o\u015b\u0107 odzyska\u0142a? Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Polska wyst\u0105pi\u0142a na Konferencji Wersalskiej jako pa\u0144stwo alianckie? Istnieje w polskiej nauce historycznej, oraz w, mniej wi\u0119cej, powszechnym mniemaniu wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci, jako tako znaj\u0105cych w\u0142asn\u0105 histori\u0119, Polak\u00f3w, wyobra\u017cenie wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w przekonaniu o tym, \u017ce jakie by polskie wysi\u0142ki polityczne okresu I wojny \u015bwiatowej nie by\u0142y, czy to po stronie Ententy, czy po stronie pa\u0144stw centralnych, to i tak wszystkie, w mniejszym, lub wi\u0119kszym stopniu, prowadzi\u0142y do niepodleg\u0142o\u015bci. <\/p>\n
Jest to wyobra\u017cenie b\u0142\u0119dne. W czasie I wojny \u015bwiatowej star\u0142y si\u0119 w polityce polskiej dwa kierunki. Pierwszy – si\u0119gaj\u0105cy do tradycji XIX – wiecznych powsta\u0144, widz\u0105cy swoje miejsce i szukaj\u0105cy pomocy po stronie pa\u0144stw zaborczych niemieckich, kt\u00f3rego programem by\u0142a walka zbrojna o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 poprzez wywo\u0142anie powstania antyrosyjskiego i zdobycie w ten spos\u00f3b niepodleg\u0142o\u015bci cho\u0107by dla skrawka polskiej ziemi i nast\u0119pnie przy\u0142\u0105czenie kolejnych ziem w sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach (g\u0142\u00f3wn\u0105 tak\u0105 okoliczno\u015bci\u0105 mia\u0142a by\u0107 kl\u0119ska Niemiec i Austro- W\u0119gier). Drugi – m\u0142ody, bo wykrystalizowany pod koniec XIX w., ale sw\u0105 my\u015bl\u0105 si\u0119gaj\u0105cy i nawi\u0105zuj\u0105cy do polityki pierwszych Piast\u00f3w, pan\u00f3w ma\u0142opolskich, czy prymasa Olszowskiego. Ob\u00f3z ten, odwrotnie ni\u017c pierwszy, uznawa\u0142 Niemcy za g\u0142\u00f3wnego wroga Polski, odrzuca\u0142 powstania na rzecz walki politycznej i dyplomatycznej, a odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci widzia\u0142 w dw\u00f3ch etapach. Po pierwsze – w zjednoczeniu ziem polskich wszystkich trzech zabor\u00f3w. Po drugie, w uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci dla zjednoczonego wcze\u015bniej organizmu. Ob\u00f3z ten widzia\u0142 konieczno\u015b\u0107 prowadzenia polityki polskiej po stronie Rosji (g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o zwalczanie wewn\u0105trzrosyjskiej frakcji proniemieckiej, przeciwnej wojnie z Niemcami) i Ententy, aby ustawi\u0107 w tej wojnie spraw\u0119 polsk\u0105 po stronie tych, kt\u00f3rzy walcz\u0105 z Niemcami. Ju\u017c w pierwszych tygodniach wojny mia\u0142y miejsce wydarzenia, kt\u00f3re w zasadzie przes\u0105dzi\u0142y o jej wyniku. Niemcy w ostatnich dekadach XIX w. opracowa\u0142y plan wojny b\u0142yskawicznej – blitzkriegu, przeciwko Francji. Aby blitzkrieg si\u0119 powi\u00f3d\u0142 Niemcy musia\u0142y mie\u0107 zapewniony spok\u00f3j od strony Rosji. Na wypadek przyst\u0105pienia Rosji do wojny po stronie Francji, Niemcy mieli zamiar wywo\u0142a\u0107 w Kongres\u00f3wce, r\u0119kami Austriak\u00f3w (poniewa\u017c Austria cieszy\u0142a si\u0119 sympati\u0105 cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w), powstanie antyrosyjskie, wykorzystuj\u0105c i wspomagaj\u0105c odpowiednie \u017cywio\u0142y w Narodzie Polskim. Wg planu, Rosja poch\u0142oni\u0119ta t\u0142umieniem powstania wycofuje si\u0119 z wojny przeciw Niemcom, co tym ostatnim zapewnia powodzenie blitzkriegu na Zachodzie. Tak te\u017c mia\u0142o si\u0119 sta\u0107 w 1914 r., a rola tego, kt\u00f3ry wywo\u0142a powstanie, mia\u0142a przypa\u015b\u0107 Pi\u0142sudskiemu i Pierwszej Kadrowej. Zrealizowanie tego planu niemieckiego by\u0142oby tragedi\u0105 dla Polski. Francja zosta\u0142aby zmia\u017cd\u017cona wojskowo i powalona gospodarczo i politycznie pokojem podyktowanym przez Niemcy. Rosja po st\u0142umieniu powstania zapewne wr\u00f3ci\u0142aby do polityki przyja\u017ani z Niemcami. Sprawa polska zosta\u0142aby utr\u0105cona na wiele lat. Sta\u0142o si\u0119 jednak inaczej. 8 sierpnia 1914 r., dwa dni po wkroczeniu do Kongres\u00f3wki Pierwszej Kadrowej i podj\u0119cia pr\u00f3b powsta\u0144czych, pose\u0142 Ko\u0142a Polskiego w rosyjskiej Dumie Wiktor Jaro\u0144ski z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym stwierdzi\u0142, \u017ce w tej wojnie wrogiem narodu polskiego jest nar\u00f3d niemiecki, \u017ce Polacy oczekuj\u0105 zjednoczenia ziem polskich i, \u017ce Rosja przewodz\u0105ca S\u0142owianom sprawi Niemcom nowy Grunwald. Potem nast\u0105pi\u0142a deklaracja – manifest Wlk. ks. Miko\u0142aja Miko\u0142ajewicza, naczelnego wodza armii rosyjskiej, obiecuj\u0105ca zjednoczenie ziem polskich, autonomi\u0119 pod ber\u0142em cara i drugi Grunwald Niemcom. Frakcja proniemiecka w Rosji przegra\u0142a. Rosja przyst\u0105pi\u0142a do wykonania zobowi\u0105za\u0144 sojuszniczych wobec Francji. Akcja powsta\u0144cza Pi\u0142sudskie¬go zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem. Nar\u00f3d Polski, w g\u0142\u00f3wnej masie stan\u0105\u0142 po stronie koalicji antyniemieckiej. Ma\u0142o tego. Rosja przeprowadzi\u0142a szybk\u0105, jak na jej warunki, mobilizacj\u0119, i uderzy\u0142a na Prusy Wschodnie. Dosz\u0142o do dw\u00f3ch wielkich bitew. Wojska rosyjskie ponios\u0142y ca\u0142kowit\u0105 kl\u0119sk\u0119 pod Tannenbergiem (gen. Samsonow – korpusy rosyjskie sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci z rekruta polskiego, gdy\u017c mobilizacj\u0119 przeprowadzono w Kongres\u00f3wce), nazwanym przez Niemc\u00f3w drugim Grunwaldem i nad Jeziorami Mazurskimi (gen. Rennenkampf). By\u0142o to jednak pyrrusowe zwyci\u0119stwo Niemiec, kt\u00f3re na wie\u015b\u0107 o ofensywie rosyjskiej, odwo\u0142a\u0142y z frontu zachodniego dwa korpusy i samodzieln\u0105 dywizj\u0119. Si\u0142y te by\u0142y w \u015brodkowych Niemczech, gdy bitwy w Prusach zosta\u0142y zako\u0144czone. Istotne by\u0142o to, \u017ce zabrak\u0142o ich we Francji. Niemcy przegrali bitw\u0119 nad Marn\u0105 i ca\u0142y ich plan blitzkriegu wzi\u0105\u0142 w \u0142eb. Wojna sta\u0142a si\u0119 pozycyjn\u0105 i na scen\u0119 mogli wkroczy\u0107 politycy. Polski ob\u00f3z proaliancki, uosabiany w pierwszych latach wojny przez Romana Dmowskiego, rozpocz\u0105\u0142 szerok\u0105 akcj\u0119 polityczn\u0105 w salonach dyplomatycznych, najpierw Rosji, a od 1915 r. tak\u017ce Francji, Anglii i Stan\u00f3w Zjednoczonych. 2 marca 1916 r. Dmowski wyst\u0105pi\u0142 z memoria\u0142em do rosyjskiego ambasadora w Pary\u017cu Izwolskiego ( o tre\u015bci memoria\u0142u powiadomi\u0142 aliant\u00f3w), w kt\u00f3rym za\u017c\u0105da\u0142 dla Polski niepodleg\u0142o\u015bci. W 1917 r. stworzy\u0142 przedstawicielstwo polityczne Polski po stronie pa\u0144stw Ententy w postaci Komitetu Narodowego Pol¬skiego. KNP doprowadzi\u0142 do powstania armii polskiej we Francji (b\u0142\u0119kitna armia gen. J. Hallera – od 4.X.1918 r. Naczelnego Wodza), zosta\u0142 uznany przez sprzymierze\u0144c\u00f3w za polski rz\u0105d „de facto”, wreszcie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w Konferencji Wersalskiej jako polska delegacja. Dmowski wyst\u0105pi\u0142 w Wersalu z programem granic Polski odrodzonej i planem urz\u0105dzenia Europy \u015arodkowej, kt\u00f3re mimo opozycji angielskiej, niemieckiej i \u017cydowskiej, zosta\u0142y w du\u017cym stopniu zrealizowane (np. powstanie Czechos\u0142owacji i Jugos\u0142awii). Dmowskiego wspomaga\u0142 w latach wojny i w Wersalu wielki patriota i muzyk, posiadaj\u0105cy szerokie stosunki, Ignacy Jan Paderewski. Tymczasem Rosja etapami dochodzi\u0142a do konkluzji, \u017ce Polsce nale\u017cy si\u0119 niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Manifest Wlk. ks. Miko\u0142aja, oraz rozkaz Cara do armii i floty z 1916 r. m\u00f3wi\u0142y jedynie o zjednoczeniu i autonomii. Rosja uzna\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 za prawo nale\u017cne Polsce dopiero aktem rz\u0105du, ju\u017c republika\u0144skiego, ks. Lwowa z 30 marca 1917 r. Wbrew powszechnej opinii to, co proponowali nam Niemcy (a wraz z nimi Austro – W\u0119gry) by\u0142o o wiele mniej korzystne od propozycji rosyjskich, albowiem Rosja obiecywa\u0142a zjednoczenie ziem polskich pod swym ber\u0142em, zapewne z korekt\u0105 terytorialn\u0105 na korzy\u015b\u0107 Rosji, je\u015bli chodzi o zab\u00f3r rosyjski, ale za to z ziemiami zabor\u00f3w pruskiego i austriackiego, za\u015b propozycje pa\u0144stw niemieckich sprowadza\u0142y si\u0119 do pa\u0144stewka utworzonego z Kongres\u00f3wki (okrojonej na korzy\u015b\u0107 Niemiec i Ukrainy) plus, ewentualnie, cz\u0119\u015bci zaboru austriackiego (bez Ma\u0142opolski Wschodniej). A trzeba przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce w r\u0119kach niemieckich znajdowa\u0142y si\u0119 ziemie b\u0119d\u0105ce kolebk\u0105 narodu polskiego jak pozna\u0144skie, oraz ziemie zasadni¬cze dla suwerennego bytu Polski jak Pomorze z uj\u015bciem Wis\u0142y, czy G\u00f3rny \u015al\u0105sk.<\/p>\n
Jak wygl\u0105da\u0142aby sytuacja Polski w systemie niemieckim ?<\/b><\/p>\n
Niemcy tak w 1914 r., jak i og\u0142aszaj\u0105ce akt 5.XI.1916 r., tworz\u0105ce Rad\u0119 Regencyjn\u0105, jak i w czasach pokoj\u00f3w brzeskich, czy te\u017c przywo\u017c\u0105ce do Warszawy 10.XI.1918 r., specjalnym poci\u0105giem, Pi\u0142sudskiego, realizowa\u0142y sw\u00f3j program zachowania jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci zdobyczy na Wschodzie i stworzenia pasa marionetkowych pa\u0144stw, od nich zale\u017cnych, a oddzielaj\u0105cych je od Rosji. Sp\u00f3jrzmy na warianty zako\u0144czenia wojny.<\/p>\n
Niemcy wygrywaj\u0105 I w. \u015bwiatow\u0105.<\/b><\/p>\n
Zapewne pa\u0144stewko polskie obiecane aktem 5.XI zosta\u0142oby utworzone i oddane we w\u0142adanie tym, kt\u00f3rzy zaufania Niemc\u00f3w, w czasie wojny, nie zawiedli. By\u0142oby to pa\u0144stewko ma\u0142e, ca\u0142kowicie zale\u017cne od Niemiec, marionetkowe, a przy tym ci\u0105gle nara\u017cone na likwidacj\u0119 w razie podj\u0119cia jakiej\u015b akcji antyniemieckiej. O pozna\u0144skim, a tym bardziej o Pomorzu, mo\u017cna by by\u0142o tylko pomarzy\u0107.<\/p>\n
Drugi wariant. Niemcy przegrywaj\u0105 na Zachodzie, ale zachowuj\u0105 zdobycze na Wschodzie.<\/b><\/p>\n
Tworz\u0105 polskie pa\u0144stewko w zgodzie z aktem 5.XI, za\u015b kierunek proaliancki w Polsce ponosi kl\u0119sk\u0119. Konferencja pokojowa odbywa si\u0119 bez udzia\u0142u Polski. Wtedy, zapewne, pa\u0144stewko polskie zosta\u0142oby zlikwidowane jak to zazwyczaj dzieje si\u0119 z satelickimi tworami przegrywaj\u0105cych mocarstw. Historia daje tu przyk\u0142ady Ksi\u0119stwa Warszawskiego – tworu francuskiego zlikwidowanego na kongresie wiede\u0144skim w 1815 r., Ukrainy w 1918 r., S\u0142owacji, Chorwacji i Mand\u017cukuo w 1945 r.<\/p>\n
Trzeci wariant. Niemcy przegrywaj\u0105 wojn\u0119, wycofuj\u0105 si\u0119 ze Wschodu, ale w Polsce w\u0142adz\u0119 obejmuj\u0105 ich stronnicy.<\/b><\/p>\n
To by\u0142a ostatnia szansa Niemiec na utrzymanie cho\u0107 cz\u0119\u015bci zaboru pruskiego. Temu mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 Rada Regencyjna i, uwolniony i przywieziony przez Niemc\u00f3w do Warszawy, Pi\u0142sudski. Niemcy pragn\u0119\u0142y, aby odrodzona Polska og\u0142osi\u0142a neutralno\u015b\u0107 i nie do domaga\u0142a si\u0119 z ziem zaboru pruskiego nic ponad to, co zostanie jej przyznane przez aliant\u00f3w. Ale i ten plan spali\u0142 na panewce. Ostatni rz\u0105d Rady Regencyjnej by\u0142 zdominowany przez przeciwnik\u00f3w Niemiec. Dmowski za\u015b porozumia\u0142 si\u0119 z Pi\u0142sudskim, co do udzia\u0142u Polski w konferencji wersalskiej, co do w\u0142adzy w Polsce i organizacji pa\u0144stwa. <\/p>\n
Podsumowuj\u0105c, trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce nie chodzi w powy\u017cszych wywodach o pot\u0119pienie ludzi orientacji proniemieckiej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to byli szczerzy patrioci, przekonani, \u017ce to co robi\u0105, jest dla Polski najlepsze. Ale pami\u0119tajmy, \u017ce same dobre intencje i g\u0142oszenie chwytliwych hase\u0142 to zazwyczaj droga donik\u0105d. Wsp\u00f3\u0142praca z Niemcami to by\u0142a droga donik\u0105d. Droga do niepodleg\u0142o\u015bci wiod\u0142a poprzez \u015bcis\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z pa\u0144stwami Ententy.<\/p>\n
Wysi\u0142ek zbrojny Polak\u00f3w w I Wojnie \u015awiatowej.<\/b><\/p>\n
Kilka s\u0142\u00f3w nale\u017cy si\u0119 tym, kt\u00f3rzy o Polsk\u0119 walczyli zbrojnie. I cho\u0107 nie zawsze po w\u0142a\u015bciwej stronie i, cho\u0107 to nie walka zbrojna o niepodleg\u0142o\u015bci zdecydowa\u0142a, trzeba ich wysi\u0142ek przypomnie\u0107. Zadaniem \u017co\u0142nierza jest dobrze si\u0119 bi\u0107 i polscy \u017co\u0142nierze, niezale\u017cnie po kt\u00f3rej stronie frontu, bili si\u0119 bardzo dobrze. Po stronie pa\u0144stw centralnych by\u0142y to Legiony. Pocz\u0105tkowo Legion Wschodni i Zachodni, p\u00f3\u017aniej trzy brygady Legion\u00f3w, kt\u00f3re w 1916 r. osi\u0105gn\u0119\u0142y stan 22 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Po stronie alianckiej Legion Pu\u0142awski, w ramach armii rosyjskiej, w sile tysi\u0105ca \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 szlak bojowy jako Dywizja Strzelc\u00f3w Polskich, trzy korpusy polskie w Rosji w sile ok. 31 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy, armia gen. Hallera we Francji w sile 90 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy, a tak\u017ce armia pozna\u0144ska ( ochotnicza) w sile ok. 93 tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy. Trzeba r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o tysi\u0105cach polskich oficer\u00f3w i \u017co\u0142nierzy s\u0142u\u017c\u0105cych i walcz\u0105cych w armiach zaborczych. Oficerowie ci byli dobrze wykszta\u0142ceni i stanowili trzon odrodzonego wojska polskiego w wolnej Polsce. Dla przyk\u0142adu byli to tak wybitni oficerowie jak genera\u0142owie Rozwadowski, Zag\u00f3rski, Szeptycki i kontradmira\u0142 Korytowski z si\u0142 zbrojnych Austro – W\u0119gier, wiceadmira\u0142owie Por\u0119bski i \u015awirski z marynarki rosyjskiej, czy kontradmira\u0142 Unrug z marynarki niemieckiej.<\/p>\n
Ziemie polskie wolne.<\/b><\/p>\n
Jak wspomniano wy\u017cej odzyskiwanie niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142o procesem. Procesem by\u0142o r\u00f3wnie\u017c uzyskiwanie wolno\u015bci przez kolejne ziemie polskie, patrz\u0105c z perspektywy granic Polski mi\u0119dzywojennej. Pierwszy od zaborc\u00f3w uwolni\u0142 si\u0119 Krak\u00f3w, w kt\u00f3rym politycy polscy przej\u0119li w\u0142adz\u0119 ju\u017c 30.X 1918 r. tworz\u0105c quasi-rz\u0105d dzielnicowy pod nazw\u0105 Polskiej Komisji Likwidacyjnej (p\u00f3\u017aniej Komisji Rz\u0105dz\u0105cej). 31.X wolno\u015b\u0107 nadesz\u0142a do Przemy\u015bla, \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego, oraz Ziemi Lubelskiej i Kieleckiej. 2.XI Polacy Lwowscy zamanifestowali polsko\u015b\u0107 Lwowa, odpowiadaj\u0105c zbrojnie na zamach ukrai\u0144ski na to miasto z dnia poprzedniego. Wolno\u015b\u0107 Lwowa sta\u0142a si\u0119 faktem po przybyciu do\u0144 odsieczy zorganizowanej przez Polsk\u0119 Komisj\u0119 Likwidacyjn\u0105. Z 6 na 7.XI mia\u0142 miejsce wewn\u0105trzpolski zamach w Lublinie, w wyniku kt\u00f3rego istniej\u0105ce tam w\u0142adze polskie (od 31.X) zosta\u0142y obalone i zast\u0105pione przez socjalistyczny, robotniczo – ch\u0142opski, rz\u0105d Republiki Ludowej, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 Pi\u0142sudskiemu. 11.XI Uwolniona zosta\u0142a Warszawa. 27.XII wybuch\u0142o powstanie antyniemieckie w pozna\u0144skim, oraz kilku punktach Pomorza, zako\u0144czone uwolnieniem Wielkopolski. Ogromne, decyduj\u0105ce znaczenie dla kszta\u0142tu zachodniej granicy Polski mia\u0142 Traktat Wersalski. Do Polski, wedle pierwszej wersji traktatu opartego na planie Dmowskiego, mia\u0142a nale\u017ce\u0107 wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 Pomorza, z Gda\u0144skiem i prawie ca\u0142y G\u00f3rny \u015al\u0105sk. Na Warmii i Mazurach mia\u0142 odby\u0107 si\u0119 plebiscyt. Niestety na skutek nacisk\u00f3w wrogiego Polsce Loyd – George\\’a, Gda\u0144sk sta\u0142 si\u0119 wolnym miastem, za\u015b naciski niemieckie spowodowa\u0142y, \u017ce plebiscyt zarz\u0105dzono r\u00f3wnie\u017c na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Swoje pragnienie przynale\u017cno\u015bci do Polski \u015al\u0105zacy zademonstrowali dwoma powstaniami, za\u015b trzecim wymusili na Komisji Plebiscytowej zmian\u0119 decyzji o podziale G\u00f3rnego \u015al\u0105ska na korzy\u015b\u0107 Polski, zgodnie z wynikami plebiscytu. M\u00f3wi\u0105c o G\u00f3rnym \u015al\u0105sku pami\u0119ta\u0107 trzeba o wielkim bojowniku o jego polsko\u015b\u0107 – Wojciechu Korfantym. Granica wschodnia zosta\u0142a ustalona, po zwyci\u0119skiej wojnie z bolszewikami, traktatem ryskim, kt\u00f3ry poza Kamie\u0144cem Podolskim, P\u0142oskirowem i Mi\u0144skiem, pozostawiony-mi po stronie Rosji Radzieckiej, zaspokaja\u0142 polskie aspiracje terytorialne na wschodzie. Najd\u0142u\u017cej na potwierdzenie swej przynale\u017cno\u015bci do Macierzy czeka\u0142o Wilno. Przechodzi\u0142o ono z r\u0105k do r\u0105k. Gdy Niemcy opuszczali miasto, w nocy z 31.X.1918 r. na 1.I.1919 r. w\u0142adz\u0119 obj\u0119\u0142a Polska samo¬obrona, og\u0142aszaj\u0105c, \u017ce Wilno jest cz\u0119\u015bci\u0105 Polski. Niestety 6.I zosta\u0142o ono zdobyte przez armi\u0119 bolszewick\u0105. 19.IV miasto zdoby\u0142y oddzia\u0142y polskie pod dow\u00f3dztwem Pi\u0142sudskiego. W 1920 r., 12.VII Sowieci podpisali pok\u00f3j z Litw\u0105, w kt\u00f3rym przekazywali Wilno Litwie ( cho\u0107 by\u0142o ono w\u00f3wczas pod w\u0142adz\u0105 polsk\u0105). 14.VII miasto ponownie zaj\u0119li bolszewicy i w\u0142adali nim do 28.VIII, przekazuj\u0105c je w\u00f3wczas, pod faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119, Litwie. 9.X na skutek \\”buntu\\” gen. \u017beligowskiego Wilno zosta\u0142o oderwane od Litwy, ale nie oznacza\u0142o to jego przy\u0142\u0105czenia do Polski. Pod wp\u0142ywem Pi\u0142sudskiego stworzono tw\u00f3r pod nazw\u0105 Litwy \u015arodkowej. 8.I.1922 r. odby\u0142y si\u0119 na Litwie \u015arodkowej wybory, po kt\u00f3rych wy\u0142oniony sejm, 29.II.1922 r. jednog\u0142o\u015bnie uchwali\u0142 przy\u0142\u0105czenie Litwy \u015arodkowej do Polski. Sejm w Warszawie uchwa\u0142\u0105 z 24.III.1922 r. uzna\u0142 Wile\u0144szczyzn\u0119 za przy\u0142\u0105czon\u0105 do Polski. Na arenie mi\u0119dzynarodowej sprawa Wilna zosta\u0142a uregulowana dopiero uchwa\u0142\u0105 pa\u0144stw zachodnich, uznaj\u0105cych przy\u0142\u0105czenie Wile\u0144szczyzny do Polski, z dnia 1.III.1923 r.<\/p>\n
Nauka na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/b><\/p>\n
Podsumowuj\u0105c, nale\u017cy wyrazi\u0107 \u017cyczenie, aby coroczne \u015bwi\u0119towanie 11.XI nie by\u0142o tylko spe\u0142nieniem patriotycznego obowi\u0105zku, z kt\u00f3rego nic nie wynika, ale, aby Dzie\u0144 Niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142 dla obecnie \u017cyj\u0105cych pokole\u0144 Polak\u00f3w nauk\u0105 i wskaz\u00f3wk\u0105 na dzi\u015b i na przysz\u0142o\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie \u017ce stali\u015bmy si\u0119 cz\u0142onkami Unii Europejskiej, a to grozi nam okre\u015blonymi problemami natury gospodarczej, czy politycznej, ale, przede wszystkim, jest dla nas wszystkich egzaminem z Polsko\u015bci i cz\u0142owiecze\u0144stwa. <\/p>\n
Autor : A. \u015amiech<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
11 Listopada – data – symbol, dzie\u0144 bliski sercu ka\u017cdego Polaka – patrioty. Symboliczny kres rozbior\u00f3w, odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci po 123 latach niewoli, a licz\u0105c od I-go rozbioru, nawet po 146 latach. W polskich sercach i umys\u0142ach 11 listopada to \u015awi\u0119to … Czytaj dalej