{"id":2118,"date":"2026-01-10T11:09:00","date_gmt":"2026-01-10T10:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/stowbial.pl\/?p=2118"},"modified":"2026-01-10T20:19:32","modified_gmt":"2026-01-10T19:19:32","slug":"moja-fascynacja-bialaczowem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stowbial.pl\/?p=2118","title":{"rendered":",,MOJA FASCYNACJA BIA\u0141ACZOWEM\u201d"},"content":{"rendered":"

Do Redakcji Elektronicznej Kroniki Gminy Bia\u0142acz\u00f3w przes\u0142ano maila o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci.
,,Dzie\u0144 dobry. Z rado\u015bci\u0105 znalaz\u0142am Elektroniczn\u0105 Kronik\u0119 gminy Bia\u0142acz\u00f3w z Pa\u0144skimi wpisami. Bia\u0142acz\u00f3w to Ma\u0142a Ojczyzna mojego Dziadka i Taty.
Moja fascynacja Bia\u0142aczowem i histori\u0105 Plater\u00f3w, trwa od kilku lat. Mam segregator, w kt\u00f3rym gromadz\u0119 wszystko, co uda\u0142o mi si\u0119 znale\u017a\u0107 w internecie. Mia\u0142am nadziej\u0119, \u017ce trafi\u0119 gdzie\u015b na nasze nazwisko.\u201d\u00a0

Pozdrawiam spo\u0142eczno\u015b\u0107 Bia\u0142aczowa.

Luiza Kosma z domu D\u0142ugok\u0119cka<\/em><\/strong>

ANTONI D\u0141UGOK\u0118CKI- NADWORNY LE\u015aNICZY HRABIEGO PLATERA<\/strong><\/p>\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n

\/zdj\u0119cie Antoniego D\u0142ugok\u0119ckiego, zrobione 21 listopada 1937r\/

Dziadek m\u00f3j, Antoni D\u0142ugok\u0119cki urodzi\u0142 si\u0119 w 1904 r. w okolicach M\u0142awy, uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 dla le\u015bnik\u00f3w, prawdopodobnie w Warszawie i zosta\u0142 skierowany do pracy w tartaku Konewka. Przyby\u0142 tam z ci\u0119\u017carn\u0105 \u017con\u0105 Mariann\u0105 z domu P\u0142osk\u0105. Przydzielono im izb\u0119 mieszkaln\u0105 z elektryczno\u015bci\u0105. Wkr\u00f3tce urodzi\u0142 si\u0119 m\u00f3j tata, kt\u00f3ry zosta\u0142 ochrzczony w Inow\u0142odzu. Nie wiem , jaki by\u0142 pow\u00f3d, ale na pocz\u0105tku wojny dziadek przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Bia\u0142aczowa i pracowa\u0142 dla hrabiego Platera. Mieszkali wtedy w jakiej\u015b oficynie przy pa\u0142acu. 
Dziadek zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w partyzantk\u0119. Tata zapami\u0119ta\u0142, \u017ce w jakim\u015b pomieszczeniu sta\u0142 du\u017cy, nieu\u017cywany kominek, a wewn\u0105trz komina powbijane by\u0142y haki, na kt\u00f3rych wieszana by\u0142a bro\u0144, kt\u00f3r\u0105, gdy trzeba by\u0142o, dziadek wynosi\u0142 do lasu pod po\u0142ami p\u0142aszcza. Tata twierdzi\u0142, \u017ce bawi\u0142 si\u0119 z hrabiankami, szczeg\u00f3lnie ciep\u0142o wspomina\u0142 dziewczynk\u0119 o imieniu Teresa. Opowiada\u0142 te\u017c jak\u0105\u015b lokaln\u0105 legend\u0119, \u017ce po wojnie kto\u015b z Plater\u00f3w wr\u00f3ci\u0142 po precjoza zakopane w jakim sekretnym miejscu. 
W 1942 u dziadka pojawia si\u0119 kobieta o imieniu Apolonia i poprosi\u0142a, by mog\u0142a si\u0119 u niego zatrzyma\u0107 pewna m\u0142oda dziewczyna. Pochodzi\u0142a ona z Warszawy, nie mia\u0142a nikogo. Dziadek zgodzi\u0142 si\u0119, ale po jakim\u015b czasie, odkry\u0142, \u017ce Janka jest \u017byd\u00f3wk\u0105. Mia\u0142a tak zwany dobry wygl\u0105d i do ko\u0144ca wojny uchodzi\u0142a za kuzynk\u0119. Apolonia przed laty pracowa\u0142a u jej rodzic\u00f3w w charakterze niani.  Kiedy zacz\u0119\u0142a si\u0119 likwidacja getta, postanowi\u0142a ratowa\u0107 swoj\u0105 podopieczn\u0105 i wyprowadzi\u0142a j\u0105 z getta. Nie wiem, jak d\u0142ugo si\u0119 ukrywa\u0142y, ale z jakich\u015b powod\u00f3w trafi\u0142y do Bia\u0142aczowa. Apolonia uratowa\u0142a Jank\u0119, ale sama nie do\u017cy\u0142a ko\u0144ca wojny. Umar\u0142a na gru\u017alic\u0119. Do Janki wkr\u00f3tce do\u0142\u0105czy\u0142 narzeczony jej siostry. I tu mam tylko fragmentaryczne informacje, jak do tego dosz\u0142o. Oboje dotrwali do wyzwolenia. Po wojnie nie mieli nikogo bliskiego, pobrali si\u0119 i wyemigrowali do USA. Tam urodzi\u0142 si\u0119 ich jedyny syn. Janka i m\u00f3j dziadek utrzymywali listowny kontakt a\u017c do jego \u015bmierci w 1977 r.  Nawet m\u00f3j tata nie wiedzia\u0142, kim by\u0142a dziewczyna, kt\u00f3ra u nich mieszka\u0142a podczas wojny. Utrzymywa\u0142, \u017ce ma w Ameryce cioci\u0119. Kiedy w 2017 r. postanowi\u0142am napisa\u0107 list do Stan\u00f3w, Janka jeszcze \u017cy\u0142a. Teraz utrzymuj\u0119 kontakt z jej synem. 
Po wojnie dziadkowie mieszkali w jakim\u015b modrzewiowym dworku w pobli\u017cu pa\u0142acu.<\/p>\n\n\n

\"\"

MIROS\u0141AW D\u0141UGOK\u0118CKI- SYN ANTONIEGO<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n

\/zdj\u0119cie pochodzi z 5 lipca 1942 r, wykonane w W\u0105glanach\/

M\u00f3j Tata urodzi\u0142 si\u0119 3 kwietnia 1937 roku w Glinniku ko\u0142o Tomaszowa Mazowieckiego. W latach osiemdziesi\u0105tych tata zabra\u0142 mnie i moja siostr\u0119 do Bia\u0142aczowa, kt\u00f3ra by\u0142a dla niego krain\u0105 sielskiego dzieci\u0144stwa. Tam chodzi\u0142 do szko\u0142y, tam mia\u0142 przyjaci\u00f3\u0142.  Dworku ju\u017c nie by\u0142o. Stoj\u0105c na skraju lasu, pokaza\u0142 nam miejsce, gdzie niewybuch rozerwa\u0142 jego koleg\u0119. Podobno wewn\u0105trz pocisk\u00f3w by\u0142y elastyczne elementy, wype\u0142nione materia\u0142em wybuchowym, kt\u00f3re po opr\u00f3\u017cnieniu nadawa\u0142y si\u0119 na po\u0144czochy dla lalek. Ch\u0142opcy dawali je kole\u017cankom. Tym razem si\u0119 nie uda\u0142o… Tata te\u017c otar\u0142 si\u0119 raz o \u015bmier\u0107. By\u0107 mo\u017ce zachowa\u0142y si\u0119 nawet jakie\u015b dokumenty dotycz\u0105ce tego incydentu. Po wkroczeniu Armii Czerwonej w\u015br\u00f3d pijanych \u017co\u0142nierzy wybuch\u0142a awantura.  Jeden z nich wyci\u0105gn\u0105\u0142 pistolet, a drugi bez wahania przeci\u0105gn\u0105\u0142 seri\u0105 z karabinu w jego kierunku. Tata  mia\u0142 pecha. Sta\u0142 za \u017co\u0142nierzem z pistoletem. Jako o\u015bmiolatek oberwa\u0142 2 cm od serca. Lekarze nie dawali dziadkom nadziei, \u017ce ich syn z tego wyjdzie. Nie wiem, czy by\u0142y jeszcze inne ofiary tej strzelaniny, ale tata prze\u017cy\u0142. Do ko\u0144ca \u017cycia mia\u0142 na klatce piersiowej paskudn\u0105 blizn\u0119. W nied\u0142ugim czasie oboje dziadkowie zostali aresztowani przez NKWD. By\u0107 mo\u017ce poskar\u017cyli na \u017co\u0142nierzy, a mo\u017ce wyp\u0142yn\u0119\u0142a informacja o partyzanckiej dzia\u0142alno\u015bci dziadka. Nie mieli tu \u017cadnej rodziny wi\u0119c ma\u0142ym Mirkiem zaopiekowali si\u0119 zupe\u0142nie obcy ludzie. Nie wiem, kto i jak ich wyci\u0105gn\u0105\u0142, ale po pewnym czasie wr\u00f3cili do domu. 

,,KA\u015aKA\u201d<\/strong>

Jako dziecko najbardziej lubi\u0142am histori\u0119 o Ka\u015bce, Jestem ciekawa, ile w niej prawdy i czy da si\u0119 to jako\u015b zweryfikowa\u0107.
Pewnego dnia dziadek uda\u0142 si\u0119 na obch\u00f3d swojego rewiru w lesie. Na \u015bcie\u017cce znalaz\u0142 male\u0144k\u0105 wiewi\u00f3rk\u0119. Zabra\u0142 j\u0105 do domu, wykarmi\u0142, odratowa\u0142. Zwierz\u0105tko by\u0142o ca\u0142kowicie oswojone i dosta\u0142o imi\u0119 Ka\u015bka. Okna w domu by\u0142y otwarte, wiewi\u00f3rka \u015bmiga\u0142a mi\u0119dzy ga\u0142\u0119ziami drzew, ale zawsze przybiega\u0142a, gdy kto\u015b j\u0105 wo\u0142a\u0142. Tata podobno zabiera\u0142 j\u0105 nawet ze sob\u0105 do szko\u0142y. Nosi\u0142 j\u0105 na piersi, a ona wystawia\u0142a \u0142epek przez wyci\u0119cie w serek swetra taty.  Ka\u015bka mia\u0142a jedn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107. Uwielbia\u0142a b\u0142yszcz\u0105ce przedmioty. Je\u015bli mojej babci zgin\u0119\u0142a srebrna \u0142y\u017ceczka lub spinka, wiadomo by\u0142o, \u017ce nale\u017cy szuka\u0107 jej za wielk\u0105 d\u0119bow\u0105 szaf\u0105, za kt\u00f3r\u0105 Ka\u015bka mia\u0142a swoj\u0105 kryj\u00f3wk\u0119. Pewnego lata zdarzy\u0142o si\u0119 nieszcz\u0119\u015bcie. Komendant miejscowej milicji, na lekkim  rauszu, uci\u0105\u0142 sobie drzemk\u0119 pod drzewem. Czapk\u0119 s\u0142u\u017cbow\u0105 po\u0142o\u017cy\u0142 obok.  Kiedy orze\u0142ek zal\u015bni\u0142 w s\u0142o\u0144cu, zainteresowa\u0142a si\u0119 nim Ka\u015bka i zacz\u0119\u0142a majstrowa\u0107 przy czapce, \u017ceby go zabra\u0107. Milicjant poderwa\u0142 si\u0119 z ziemi i nie do ko\u0144ca wiedz\u0105c, co si\u0119 dzieje, strzeli\u0142.  Dziadkowie musieli powiedzie\u0107 synowi, \u017ce jego przyjaci\u00f3\u0142ka nie \u017cyje i w jakich okoliczno\u015bciach do tego dosz\u0142o. Tata wpad\u0142 w histeri\u0119, a potem w gniew. By\u0142 jeszcze dzieckiem, ale doskonale umia\u0142 obchodzi\u0107 si\u0119 z broni\u0105. Wykrad\u0142 dziadkowi dubelt\u00f3wk\u0119 i ruszy\u0142 na posterunek. Wiedzia\u0142, \u017ce komendant mia\u0142 wielkiego, bia\u0142ego psa, kt\u00f3rego bardzo kocha\u0142. Postanowi\u0142 dokona\u0107 odwetu. Komendant zauwa\u017cy\u0142 przez okno ch\u0142opca  z broni\u0105 i wyszed\u0142 na zewn\u0105trz, \u017ceby go powstrzyma\u0107. Tata strzeli\u0142 a komendant zawdzi\u0119cza\u0142 \u017cycie tylko refleksowi, bo zd\u0105\u017cy\u0142  uskoczy\u0107 za masywne drzwi. M\u00f3j tata twierdzi\u0142, \u017ce rodzice nigdy nie podnie\u015bli na niego r\u0119ki, ale tego dnia dosta\u0142 pot\u0119\u017cne i jedyne w \u017cyciu lanie. Ojciec powiedzia\u0142 mu: ,,\u017be chcia\u0142e\u015b zastrzeli\u0107 w gniewie psa , rozumiem, ale \u017ce podnios\u0142e\u015b bro\u0144 na cz\u0142owieka, tego nie mog\u0119 ci darowa\u0107. \u201e<\/p>\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n

\/Rodzina D\u0142ugok\u0119ckich, rok 1937\/

LUIZA KOSMA<\/em><\/strong>

Redakcja. Zbigniew Szpoton<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do Redakcji Elektronicznej Kroniki Gminy Bia\u0142acz\u00f3w przes\u0142ano maila o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci.,,Dzie\u0144 dobry. Z rado\u015bci\u0105 znalaz\u0142am Elektroniczn\u0105 Kronik\u0119 gminy Bia\u0142acz\u00f3w z Pa\u0144skimi wpisami. Bia\u0142acz\u00f3w to Ma\u0142a Ojczyzna mojego Dziadka i Taty. Moja fascynacja Bia\u0142aczowem i histori\u0105 Plater\u00f3w, trwa od kilku lat. … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"quote","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2118","post","type-post","status-publish","format-quote","hentry","category-bez-kategorii","post_format-post-format-quote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2118"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2129,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2118\/revisions\/2129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}