{"id":1874,"date":"2024-12-19T19:14:24","date_gmt":"2024-12-19T19:14:24","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-09-20T19:42:13","modified_gmt":"2025-09-20T17:42:13","slug":"dawne-wigilie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stowbial.pl\/?p=1874","title":{"rendered":"DAWNE WIGILIE."},"content":{"rendered":"

Co roku o tej porze rozmawiamy ze starszymi mieszka\u0144cami naszej gminy o tym jak wygl\u0105da\u0142y wigilie w okresie ich dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci. Pytamy zatem o obrz\u0119dy potrawy i uroki tamtych \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia.
\nNaszymi rozm\u00f3wcami w tym roku s\u0105 uczestnicy Domu Dziennego Pobytu ,,SENIOR WIGOR” W MIEDZNEJ DREWNIANEJ.” Plac\u00f3wka powsta\u0142a w 2015 roku i by\u0142a pierwsz\u0105 tego typu plac\u00f3wk\u0105 na terenie powiatu opoczy\u0144skiego. Ju\u017c na tzw ,,dzie\u0144 dobry” odczuwa si\u0119 w plac\u00f3wce klimat dobra i ciep\u0142a. Cz\u0142onkowie Domu ,,Senior Wigor” to ludzie bardzo pogodni i jak sama nazwa wskazuje, pe\u0142ni wigoru \u017cycia. We wspomnieniach o dawnych wigiliach brali udzia\u0142 prawie wszyscy, obecni w tym dniu seniorzy. Prezentujemy wspomnienia troje naszych rozm\u00f3wc\u00f3w: Pani Jab\u0142o\u0144skiej Heleny z Radwana, Pana Brzeskiego Kazimierza ze Skroniny i Pana Biernackiego Czes\u0142awa z Miedznej Drewnianej<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Przygotowania do \u015bwi\u0105t i Wigilii Bo\u017cego Narodzenia rozpoczyna\u0142y si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku grudnia. Ka\u017cdy z domownik\u00f3w mia\u0142 okre\u015blone wcze\u015bniej zadania. W domu rodzinnym w Radwanie, opr\u00f3cz rodzic\u00f3w by\u0142y 4 c\u00f3rki. Ka\u017cda z nas wykonywa\u0142a swoje, ale by\u0142y te\u017c takie zaj\u0119cia, jak robienie ozd\u00f3b choinkowych, kt\u00f3re robi\u0142y\u015bmy wsp\u00f3lnie i ochoczo. W domu, z ka\u017cdym dniem da\u0142o si\u0119 dos\u0142ownie czu\u0107 atmosfer\u0119 zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 \u015bwiat. Tata z mam\u0105 bielili \u015bciany wewn\u0105trz domu i wymieniali s\u0142om\u0119 w siennikach. W kuchni by\u0142a polepa, wi\u0119c od\u015bwie\u017cano j\u0105, poprzez nasypywanie \u015bwie\u017cego piasku. Naszym, czyli dziewcz\u0105t obowi\u0105zkiem by\u0142o posprz\u0105tanie po odnowieniu chaty. Pami\u0119tam \u017ce nasza mama w wolnym czasie czy\u015bci\u0142a nam dzieciom buciki zimowe, by na \u015bwi\u0119ta wygl\u0105da\u0142y jak nowe. Jak by\u0142y\u015bmy starsze, to wsp\u00f3lnie z mam\u0105 piekli\u015bmy chleby i placki w naszej kuchni. Do dzi\u015b czuje tamte zapachy chleba i placka. Do obowi\u0105zk\u00f3w taty nale\u017ca\u0142o przynie\u015b\u0107 choink\u0119 z lasu i postara\u0107 si\u0119 o ryby. Ryby najcz\u0119\u015bciej \u0142owiono w\u0142okiem w stawie w \u017belazowicach. Gdy tata przyni\u00f3s\u0142 \u015bwie\u017c\u0105 choink\u0119, zacz\u0119\u0142o si\u0119 tzw ubieranie. W tamtych czasach nie by\u0142o \u015bwiecide\u0142ek i gotowych ozd\u00f3b, wi\u0119c tak jak wcze\u015bniej wspomnia\u0142am przyst\u0119powa\u0142y\u015bmy do robienia ozdob i \u0142a\u0144cuch\u00f3w. Na choince opr\u00f3cz ozd\u00f3b by\u0142y zawieszone jab\u0142ka, ciastka i obowi\u0105zkowo wata przypominaj\u0105ca zaokienny \u015bnieg. Z wosku by\u0142y \u015bwieczki. W wigili\u0119 nakrywa\u0142y\u015bmy st\u00f3\u0142 bia\u0142ym obrusem, pod kt\u00f3rym, na \u015brodku by\u0142o sianko. Na sianku obowi\u0105zkowo by\u0142 op\u0142atek, chleb i pieni\u0105\u017cek. W pokoju, w jednym z rog\u00f3w, zawsze w tym czasie tata stawia\u0142 wi\u0105zk\u0119 s\u0142omy, kt\u00f3r\u0105 po \u015bwi\u0119tach, symbolicznie, okr\u0119ca\u0142 drzewka owocowe.
\nPrzywi\u0105zywali\u015bmy uwag\u0119 do pojawienia si\u0119 pierwszej gwiazdy na niebie. Wtedy, w\u0142a\u015bnie rozpoczynali\u015bmy wieczerz\u0119 .Je\u015bli chodzi o potrawy wigilijne to by\u0142y pierogi z kapust\u0105 i grzybami , kapusta z grochem, barszcz i kompot.
\nNa koniec chce zaznaczy\u0107 \u017ce tamte \u015bwi\u0119ta mia\u0142y bardziej religijny wymiar i by\u0142y momentem pojednania i przebaczania.<\/p>\n

<\/p>\n

Nasza rodzina by\u0142a bardzo liczna, ale rodzice bardzo przywi\u0105zywali wag\u0119 do tradycji w tym czasie. Do dzi\u015b obowi\u0105zuje powiedzenie, \u017ce jaka wigilia taki ca\u0142y rok. Wi\u0119c bardzo uwa\u017cali\u015bmy by nie nagi\u0105\u0107 czego co skutkowa\u0107 b\u0119dzie w przysz\u0142o\u015bci. Powiem szczerze, \u017ce nie by\u0142em grzeczny ch\u0142opcem. ale bardzo ba\u0142em si\u0119 konsekwencji tego dnia, wi\u0119c stara\u0142em si\u0119 nie rozrabia\u0107. W przeddzie\u0144 wigilii ka\u017cde z nas musia\u0142o si\u0119 wykapa\u0107. W wigili\u0119, tu\u017c przed wieczerz\u0105 ubierali\u015bmy si\u0119 elegancko i dopiero mo\u017cna by\u0142o zasiada\u0107 do sto\u0142u wigilijnego. Ale zanim zasiedli\u015bmy, do tradycji nale\u017ca\u0142a modlitwa przed \u015bwi\u0119tym obrazem. Po modlitwie \u0142amali\u015bmy si\u0119 op\u0142atkiem i sk\u0142adali\u015bmy sobie \u017cyczenia, poniewa\u017c by\u0142o nas w domu sporo, to i same \u017cyczenia zajmowa\u0142y sporo czasu. Je\u015bli chodzi o potrawy wigilijne to przewa\u017cnie by\u0142a to kasza. By\u0142a jaglana, j\u0119czmienna, gryczana, okraszone cebulk\u0105 i olejem lnianym. By\u0142 barszcz czerwony i obowi\u0105zkowo rybka. Tylko zamiast karpia by\u0142 szczupak i w\u0119gorz. Sk\u0105d takie ryby? Ze stawu hodowlanego w Petrykozach. kt\u00f3ry by\u0142 przy m\u0142ynie. Wspomn\u0119 tylko \u017ce w tamtych czasach m\u0142yn mia\u0142 turbin\u0119 wodn\u0105, i jako nieliczni w tamtych czasach mieli\u015bmy pr\u0105d.
\nMam bardzo przywi\u0105zywa\u0142a wag\u0119 do 12 potraw na stole wigilijnym, i jak pami\u0119tam to <\/span>zawsze ich by\u0142o tyle ile nakazywa\u0142a tradycja.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Ja nie pochodz\u0119 z tych stronach wi\u0119c mam troch\u0119 inne wspomnienia. Przede wszystkim w czasach okupacji hitlerowskiej, wigilie i \u015bwi\u0119ta obchodzone by\u0142y w ci\u0105g\u0142ym strachu. Nie mo\u017cna by\u0142o o zmroku o\u015bwietla\u0107 pomieszczenia mieszkalne i kontaktowa\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy rodzinami. By\u0142o nas czworo rodze\u0144stwa (ja z bratem i dwie siostry) i tak jak m\u00f3wili ,moi poprzednicy, by\u0142 i u nas podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w. Choink\u0119 tata kupowa\u0142 na jarmarku, kt\u00f3r\u0105 dekorowali\u015bmy wydmuszkami z jajek, papierowymi zabawkami, ciastkami upieczonymi przez mam\u0119. Po wojnie by\u0142o ju\u017c troch\u0119 lepiej wi\u0119c pojawia\u0142y si\u0119 cukierki. To dopiero by\u0142a rado\u015b\u0107 i pilnowanie \u017ceby nikt nie zdj\u0105\u0142 cukierka z choinki. Na stole wigilijnym, jak pami\u0119tam zawsze podstawowym daniem opr\u00f3cz barszczu by\u0142y racuchy pieczone na oleju rzepakowym. By\u0142a te\u017c kasza jaglana. Miejscowo\u015b\u0107, w kt\u00f3rej mieszka\u0142em nazywa\u0142a si\u0119 Stodo\u0142y, ale wbrew nazwie by\u0142a to zamo\u017cna wie\u015b .Wsp\u00f3lnota by\u0142a w posiadaniu w\u0142asnej olejarni, w kt\u00f3rej t\u0142oczono olej. By\u0142y \u017carna do mielenia zbo\u017ca. Z racji wieku, uciek\u0142y mi ju\u017c z pami\u0119ci obrazy z tamtych okres\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych i wigilijnych.<\/span><\/p>\n

Rozmawia\u0142: Zbigniew Szpoton<\/b><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Co roku o tej porze rozmawiamy ze starszymi mieszka\u0144cami naszej gminy o tym jak wygl\u0105da\u0142y wigilie w okresie ich dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci. Pytamy zatem o obrz\u0119dy potrawy i uroki tamtych \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia. Naszymi rozm\u00f3wcami w tym roku s\u0105 uczestnicy … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1874","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1874"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1898,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1874\/revisions\/1898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}