{"id":1872,"date":"2024-12-03T16:12:25","date_gmt":"2024-12-03T16:12:25","guid":{"rendered":""},"modified":"2025-10-29T21:19:23","modified_gmt":"2025-10-29T20:19:23","slug":"gospodarz-dobr-bialaczowskich-czesc2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stowbial.pl\/?p=1872","title":{"rendered":",,GOSPODARZ D\u00d3BR BIA\u0141ACZOWSKICH&quot; Cz\u0119\u015b\u01072"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\"><img decoding=\"async\" style=\"1margin: 5px\\';\" src=\"\\images\/news\/Zygmunt\" align=\"\\'left\\'\" \/><b><b><span style=\"1color: black\\';\"><b><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><i><br \/>\n<span style=\"1color: black\\';\">,<\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/b><\/b><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><i><span style=\"1color: black\\';\">,Jakkolwiek dla okre\u015blenia dokona\u0144 Z. Broel-Platera trudno u\u017cy\u0107 przymiotnika ,,wybitne&#8221;, to przecie\u017c bez w\u0105tpienia nale\u017cy uzna\u0107 je za ,,znacz\u0105ce. By\u0142y takimi cho\u0107by ze wzgl\u0119du na skal\u0119 dzia\u0142ania w\u0142a\u015bciciela d\u00f3br bia\u0142aczowskich. Owe dobra obejmowa\u0142y obszar 5177 ha (1923r), by\u0142y wi\u0119c najwi\u0119kszymi w powiecie opoczy\u0144skim i jednymi z najwi\u0119kszych w wojew\u00f3dztwie kieleckim. Pozycj\u0119 najwi\u0119kszych zachowa\u0142y tak\u017ce po tym, jak reforma rolna i sprawa serwitut\u00f3w uszczupli\u0142y stan posiadania bia\u0142aczowskich Plater\u00f3w. Na ich obszarze znajdowa\u0142y si\u0119 browary, gorzelnie, m\u0142yny i cegielnie, co dodatkowo powi\u0119ksza\u0142o wag\u0119 gospodarcz\u0105 posiad\u0142o\u015bci. Znaczenie i rozpoznawalno\u015b\u0107 Z. Broel &#8211; Platera wynika\u0142y tak\u017ce z przynale\u017cno\u015bci do rodu, kt\u00f3ry wprawdzie nie by\u0142 rodzimy, pochodzi\u0142 z Westfalii, za\u015b przyby\u0142 do Polski z Inflant w XVI w.-ale kt\u00f3rego cz\u0142onkowie szybko polonizowali si\u0119. B\u0119d\u0105c wojewodami ,marsza\u0142kami, czy wreszcie ministrami na dworze kr\u00f3lewskim, zapisywali pi\u0119kne karty w dziejach narodu i pa\u0144stwa polskiego&#8221;<\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><i><span style=\"1color: black\\';\">.<\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><span style=\"1color: black\\';\"><i><span style=\"1color: black\\';\"><br \/>\n,,Wa\u017cnym elementem zainteresowa\u0144 Z. Platera by\u0142a hodowla koni. By\u0142 w\u0142a\u015bcicielem stada licz\u0105cego ponad 100 sztuk. W okresie I wojny \u015bwiatowej w\u0142a\u015bciwie przesta\u0142o ono istnie\u0107. Najpierw wierzchowce po pocz\u0105tkowych wahaniach ofiarowa\u0142 Legionom. Pozosta\u0142e konie stopniowo rekwirowa\u0142a armia rosyjska, austriacka, niemiecka, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce polska. Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych dziedzic bia\u0142aczowski przyst\u0105pi\u0142 do odbudowy potencja\u0142u swojego maj\u0105tku. Poniewa\u017c faktyczna likwidacja stada koni poci\u0105gowych utrudnia\u0142a gospodarowanie na du\u017cym areale, Plater postanowi\u0142 si\u0119gn\u0105\u0107 po po\u017cyczk\u0119 500 tys marek na zakup p\u0142ug\u00f3w motorowych. W maj\u0105tku, ze wzgl\u0119du na s\u0142abe gleby, dominowa\u0142a uprawa \u017cyta i owsa. Zbo\u017ca nie przynosi\u0142y du\u017cych dochod\u00f3w, przy tym grunty orne zajmowa\u0142y nieco ponad 20% og\u00f3\u0142u powierzchni d\u00f3br. Inaczej rzecz si\u0119 mia\u0142a z ziemniakami. Ich produkcja wykazywa\u0142a tendencj\u0119 wzrostow\u0105, jako \u017ce stanowi\u0142y one podstawowy surowiec dla pracy gorzelni. W okresie mi\u0119dzywojennym gorzelnia w Bia\u0142aczowie sta\u0142a si\u0119 jednym z najnowocze\u015bniejszych w promieniu kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w zak\u0142adem produkcyjnym- niezale\u017cnie od koniunktury przynosi\u0142 spore dochody&#8221;.<br \/>\n,,Kolejnym elementem gospodarki bia\u0142aczowskiej by\u0142y stawy hodowlane. Mia\u0142y one zajmowa\u0107 oko\u0142o 20 ha. Ryby z bia\u0142aczowskich staw\u00f3w dostarczano na dworskie sto\u0142y. Wreszcie wspomnie\u0107 nale\u017cy o rozleg\u0142ym sadzie, za\u0142o\u017conym jeszcze przez Ma\u0142achowskiego, a odnowionym przez ojca Zygmunta&#8221;.<br \/>\n,,W drugiej po\u0142owie lat 20, Z. Broel-Plater zacz\u0105\u0142 przymierza\u0107 si\u0119 do realizacji wielkiego projektu, mianowicie wytw\u00f3rni wyrob\u00f3w ceramicznych. By\u0142 to pomys\u0142 wpisuj\u0105cy si\u0119 w lokaln\u0105 tradycj\u0119 przemys\u0142ow\u0105, jako \u017ce na terenie powiatu opoczy\u0144skiego wyroby z wypalanej gliny wytwarzano w\u0142a\u015bciwie ,,od zawsze&#8221;, wykorzystuj\u0105c wyst\u0119puj\u0105ce tu z\u0142o\u017ca surowca. Inwestycje poprzedzi\u0142o gromadzenie \u015brodk\u00f3w finansowych, Zaci\u0105gni\u0119to po\u017cyczki bankowe ,sprzedano cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku m.in lasy, m\u0142yn w Parcz\u00f3wku, oraz niewielkie posiad\u0142o\u015bci na Lubelszczy\u017anie. Uszczuplono te\u017c zasoby finansowe zgromadzone na potrzeby wywianowania c\u00f3rek- za ich zgod\u0105. Przygotowano r\u00f3wnie\u017c grunt pod budow\u0119 fabryki, przeznaczaj\u0105c na ten cel cz\u0119\u015b\u0107 folwarku Skronina. Aby u\u0142atwi\u0107 wyw\u00f3z wyprodukowanych towar\u00f3w, po\u0142\u0105czono budowany zak\u0142ad bocznic\u0105 z lini\u0105 kolejow\u0105 Skar\u017cysko-Koluszki. Plan biznesowy oparto na prostym za\u0142o\u017ceniu. Liczono \u017ce wyprodukowan\u0105 ceg\u0142\u0119 kupi\u0105 ch\u0142opi, zast\u0119puj\u0105c drewniane chaty i zabudowania, murowanymi budynkami. Pierwotnie planowano produkcj\u0119 500 tys cegie\u0142 miesi\u0119cznie. Niestety, tego poziomu nie uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107. Popyt na wyroby ceramiczne by\u0142 znacznie mniejszy od planowanego. Jakie by\u0142y tego powody?. Przede wszystkim niedobry okaza\u0142 si\u0119 czas, w kt\u00f3rym cegielnia rozpocz\u0119\u0142a produkcj\u0119. Zak\u0142ady uruchomiono w listopadzie 1929 roku, a wi\u0119c wkr\u00f3tce po tym, jak nast\u0105pi\u0142o t\u0105pni\u0119cie na gie\u0142dzie papier\u00f3w warto\u015bciowych w Nowym Jorku. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wielki kryzys ekonomiczny. Obr\u00f3ci\u0142 on wniwecz wszelkie plany i nadzieje zwi\u0105zane ze sztandarow\u0105 inwestycj\u0105 Plater\u00f3w. W konsekwencji 25 pa\u017adziernika 1932 roku s\u0105d okr\u0119gowy w Radomiu og\u0142osi\u0142 upad\u0142o\u015b\u0107 zak\u0142adu. Zad\u0142u\u017cenie cegielni okaza\u0142o si\u0119 tak wielkie, \u017ce wyrokiem s\u0105du obci\u0105\u017cono tak\u017ce maj\u0105tek hrabiego Zygmunta. A\u017c do \u015bmierci w 1934 r. Zygmunt d\u0105\u017cy\u0142 do odzyskania kontroli nad firm\u0105 i og\u00f3lnie ca\u0142ym maj\u0105tkiem. Bezskutecznie. Zad\u0142u\u017cenie, kt\u00f3re obci\u0105\u017ca\u0142o Bia\u0142acz\u00f3w, uda\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bciowo umorzy\u0107, zrestrukturyzowa\u0107 i cz\u0119\u015bciowo sp\u0142aci\u0107 synowi i nast\u0119pcy, Ludwikowi.&#8221;<\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"1color: blue\\';\"><i>By\u0142 to drugi fragment z publikacji dr Tadeusza Wojewody &#8211; <strong>,,Zygmunt Broel Plater. Gospodarz d\u00f3br bia\u0142aczowskich, dzia\u0142acz spo\u0142eczny, polityk ziemia\u0144ski&#8221;.<\/strong><\/i><\/span><\/p>\n<p><i> <\/i> <span style=\"1color: black\\';\"><b>Z.S <\/b><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>,,Jakkolwiek dla okre\u015blenia dokona\u0144 Z. Broel-Platera trudno u\u017cy\u0107 przymiotnika ,,wybitne&#8221;, to przecie\u017c bez w\u0105tpienia nale\u017cy uzna\u0107 je za ,,znacz\u0105ce. By\u0142y takimi cho\u0107by ze wzgl\u0119du na skal\u0119 dzia\u0142ania w\u0142a\u015bciciela d\u00f3br bia\u0142aczowskich. Owe dobra obejmowa\u0142y obszar 5177 ha (1923r), by\u0142y wi\u0119c najwi\u0119kszymi &hellip; <a href=\"https:\/\/stowbial.pl\/?p=1872\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-1872","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1872"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1908,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1872\/revisions\/1908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowbial.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}