\n
<\/p>\nO tym jak wygl\u0105da\u0142y wigilie w czasach kiedy nie by\u0142o pr\u0105du,telewizji a w nich ,,Kevina\\” a zdobycie jakichkolwiek produkt\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych graniczy\u0142o z cudem, rozmawiam z jednymi z najstarszych mieszkanek naszej gminy tj Pani\u0105 Genowef\u0105 Paduch z Zakrzowa i Pani\u0105 Zdzis\u0142aw\u0105 Plut\u0105 z Bia\u0142aczowa.Obie Panie \u0142\u0105czy czas w jakim przysz\u0142o im \u017cy\u0107, prze\u017cywa\u0107 dzieci\u0144stwo i dorasta\u0107. Obie Panie urodzone przed 1939 rokiem , a wi\u0119c przed okrutnym czasem wojny i okupacji wspominaj\u0105 wigili\u0119 z rozrzewnieniem.<\/b>
\n<\/p>\n
By\u0142o nas o\u015bmioro rodze\u0144stwa.W domu rodzinnym by\u0142o bardzo biednie, ale jak zbli\u017ca\u0142 si\u0119 okres przed\u015bwi\u0105teczny, to nie wa\u017cne by\u0142y k\u0142opoty dnia codziennego. Cieszyli\u015bmy si\u0119 \u017ce chocia\u017c przez chwil\u0119 nie musimy ci\u0119\u017cko pracowa\u0107 w gospodarstwie. Ka\u017cde z nas wiedzia\u0142o co ma robi\u0107 w tym czasie. Przygotowania do \u015bwi\u0105t rozpoczynali\u015bmy malowaniem cha\u0142upy wapnem z dodatkiem barwnika niebieskiego.A malowa\u0142o si\u0119 nie tak jak dzi\u015b p\u0119dzlami tylko s\u0142om\u0105 z prosa uformowan\u0105 w p\u0119dzel. Tak robi\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 gospodarzy, bo jak Pan wie cha\u0142upy by\u0142y drewniane. Ja i moje siostry chodzi\u0142y\u015bmy nad staw by upra\u0107 ubrania. Wtedy by\u0142y ubrania lniane i \u017ceby dobrze upra\u0107 zabrudzon\u0105 koszul\u0119 czy sp\u00f3dnic\u0119 trzeba by\u0142o si\u0119 napracowa\u0107. Nie by\u0142o pralek ale by\u0142y tzw kijanki, a \u017ce len to twardy materia\u0142 to nie jedna kijanka si\u0119 po\u0142ama\u0142a.Tatu\u015b przynosi\u0142 z lasu ma\u0142\u0105 choink\u0119, kt\u00f3r\u0105 wiesza\u0142 do sufitu. A jak choinka by\u0142a ubrana? Skromnie. Wisia\u0142y tam ciastka pieczone na sodzie, jab\u0142ka i wata kt\u00f3ra dawa\u0142a efekt \u015bniegu , ale tez zakrywa\u0142a pustki na choince. Do sto\u0142u wigilijnego siadali\u015bmy gdzie kto m\u00f3g\u0142, bo w domu by\u0142o nas dziesi\u0105tka. Czasami brakowa\u0142o miejsca w cha\u0142upie. Na stole by\u0142o biednie, jak w \u017cyciu. Zamiast obrusu by\u0142a bia\u0142a lniana \u015bcierka , pod kt\u00f3r\u0105 tatu\u015b k\u0142ad\u0142 du\u017co siana. Na obrusie by\u0142 op\u0142atek, chleb i pieni\u0105\u017cek, kt\u00f3ry to pieni\u0105\u017cek zanosi\u0142o si\u0119 o p\u00f3\u0142nocy ( na pasterk\u0119) do ko\u015bcio\u0142a na tac\u0119. Po odm\u00f3wieniu modlitwy gospodarz domu bra\u0142 op\u0142atek i dzieli\u0142 si\u0119 z domownikami. Potem spo\u017cywali\u015bmy pokarmy wigilijne. U nas by\u0142y to: kasza jaglana i j\u0119czmienna polana kompotem z jab\u0142ek i gruszek, pierogi z kapust\u0105 i grzybami okraszone olejem lnianym. Po wieczerzy, siedz\u0105c przy lampie naftowej, \u015bpiewali\u015bmy kol\u0119dy i by\u0142o wtedy ja\u015bniej i cieplej. Przed p\u00f3\u0142noc\u0105, ten kto mia\u0142 trepy (trzewiki) szed\u0142 na pasterk\u0119. By\u0142o biednie, ale bieda nas wtedy \u0142\u0105czy\u0142a.<\/b><\/i><\/p>\n Pani Zdzis\u0142awa, najm\u0142odsza z pi\u0119ciorga rodze\u0144stwa,wspominaj\u0105c tamten czas u\u015bmiecha si\u0119 jak opowiada o spotkaniach wigilijnych w gronie nie tylko najbli\u017cszych ( czasami przy stole wigilijnym zasiada\u0142o nawet trzydzie\u015bci os\u00f3b z rodziny) ale zaraz po tym u\u015bmiech znika z twarzy jak opowiada o wigiliach w czasach okupacji hitlerowskiej. Nasi rodzice sk\u0142adaj\u0105c \u017cyczenia i dziel\u0105c si\u0119 op\u0142atkiem \u017cywili nadziej\u0119 \u017ce za rok b\u0119dziemy ju\u017c \u017cy\u0107 bez strachu.Czasami odwiedza\u0142 nas oficer niemiecki, ( m\u00f3j tata zna\u0142 j\u0119zyk niemiecki) i opowiada\u0142 o swojej rodzinie o dzieciach. Pami\u0119tam \u017ce kiedy\u015b da\u0142 mi pieni\u0105\u017cek, za kt\u00f3ry kupi\u0142am w sklepie kisiel.Niestety, jak si\u0119 p\u00f3zniej okaza\u0142o, ten ,,dobry niemiec \\” zosta\u0142 zastrzelony na ulicy Polnej w Bia\u0142aczowie. Potrawy wigilijne sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z produkt\u00f3w pochodz\u0105cych z w\u0142asnego gospodarstwa. Sporadycznie, na stole pojawia\u0142a si\u0119 jaka\u015b ryba. Najcz\u0119\u015bciej na stole w tamtym czasie by\u0142a kasza z sosem makowym, kluski z kompotem z suszu, kapusta z grochem, pierogi z kapust\u0105 i grzybami. Mamusia s\u0142odzi\u0142a kompot czy sos makowy tzw melas\u0105 z burak\u00f3w cukrowych.P\u00f3zniej melas\u0119 cukrow\u0105 zast\u0105pi\u0142a sacharyna.Rarytasem na stole by\u0142 tzw ,,piszczyk\\” czyli \u015bledz w zalewie octowej, z dodatkiem cebuli i mlecza z tego\u017c w\u0142a\u015bnie \u015bledzia. Radosnym czasem w adwencie by\u0142o robienie zabawek na choink\u0119. Robili\u015bmy ze s\u0142omy s\u0142oneczka, pajacyki, gwiazdki. Z papieru sklejali\u015bmy \u0142a\u0144cuch. Choinka, przyniesiona przez tatusia, oznacza\u0142a \u017ce nadszed\u0142 dla nas dzieci czas radosny. Wsp\u00f3lnie z rodze\u0144stwem w wigili\u0119 ubierali\u015bmy choink\u0119 w nasze zabawki. Wieszali\u015bmy jab\u0142ka, orzechy, ciastka. Na choince w czas wieczerzy, zapalano naturalne, ma\u0142e \u015bwieczki, umieszczone w specjalnych korytkach choinkowych.Nie by\u0142o w tamtym czasie pr\u0105du. Przy lampach naftowych a p\u00f3zniej karbitowych czas \u015bwi\u0105t bo\u017conarodzeniowych wygl\u0105da\u0142 kolorowo, rado\u015bnie a przede wszystkim rodzinnie.<\/b><\/i><\/p>\n Dzi\u0119kuj\u0119 moim rozm\u00f3wczyniom za wspania\u0142e chwile i wspomnienia o wigiliach w tamtych trudnych dla rodzin czasach. Zbigniew Szpoton<\/b><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O tym jak wygl\u0105da\u0142y wigilie w czasach kiedy nie by\u0142o pr\u0105du,telewizji a w nich ,,Kevina\\” a zdobycie jakichkolwiek produkt\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych graniczy\u0142o z cudem, rozmawiam z jednymi z najstarszych mieszkanek naszej gminy tj Pani\u0105 Genowef\u0105 Paduch z Zakrzowa i Pani\u0105 Zdzis\u0142aw\u0105 … Czytaj dalej 
<\/p>\n
\n\u017bycz\u0119 Pani Genowefie i Pani Zdzis\u0142awie (prywatnie mojej cioci) by z nale\u017cytym dla NICH szacunkiem sp\u0119dzi\u0142y kolejne wigilie i kolejne \u015bwi\u0119ta otrzymuj\u0105c od najbli\u017cszych dary mi\u0142o\u015bci, dobra. <\/p>\n