<\/p>\n<\/p>\n
MINIHISTORIA – MIEJSCA PAMI\u0118CI NARODOWEJ I PI\u0118KNO NASZEJ GMINNEJ PRZYRODY<\/b>
\nW\u0104GLANY<\/b> – (moja wie\u015b rodzinna!). Ju\u017c w XI i XII w., dzi\u0119ki nadaniom ksi\u0105\u017c\u0119cym przyby\u0142y ze \u015al\u0105ska r\u00f3d Odrow\u0105\u017c\u00f3w zacz\u0105\u0142 osiedla\u0107 si\u0119 w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Ma\u0142opolsce na pograniczu z Mazowszem i ziemi\u0105 \u0142\u0119czycko-sieradzk\u0105. Mo\u017cna to \u0142\u0105czy\u0107 z osob\u0105 Boles\u0142awa Krzywoustego, dzi\u0119ki kt\u00f3rego hojno\u015bci Odrow\u0105\u017cowie doszli do znaczenia i pot\u0119gi., co by\u0142o m.in. nagrod\u0105 za ich udzia\u0142 w wyprawach na Pomorze,upami\u0119tnion\u0105 do dzi\u015b w nazwie wsi Pomorzany. Dalsze nadania otrzymali od Kazimierza Odnowiciela. By\u0142y to tereny rozleg\u0142e i lesiste, a Odrow\u0105\u017cowie rozpocz\u0119li tam intensywn\u0105 kolonizacj\u0119 zak\u0142adaj\u0105c liczne wsie. Ichpierwotn\u0105 siedzib\u0105 rodow\u0105 w tym rejonie by\u0142y Ko\u0144skie. Wkr\u00f3tce powsta\u0142y pierwsze wsie po\u0142o\u017cone nad Drzewiczk\u0105 i W\u0105glank\u0105 na p\u00f3\u0142nocny-wsch\u00f3d od kasztela\u0144skiego grodu \u017barnowa. W\u015br\u00f3d nich musia\u0142y by\u0107 W\u0105glany. Nazwa wsi, a tak\u017ce nazwa przep\u0142ywaj\u0105cej przez ni\u0105 rzeczki W\u0105glanki, jest wymownym \u015bwiadectwem \u00f3wczesnej dzia\u0142alno\u015bci kolonizatorskiej Odrow\u0105\u017c\u00f3w – wypalaniem w\u0119gla drzewnego w celu eksploatacji rud miedzi i \u017celaza. Dawna wie\u015b magnacka nad rz. W\u0105glank\u0105, w kt\u00f3rej by\u0142 folwark rycerski. Jak wiele z okolicznych wsi, mog\u0142y powsta\u0107 jeszcze w XII w. Kilka wsi istnia\u0142o w okolicy \u017barnowa ju\u017c w 1191 r., \u015bwiadczy dokument arcybiskupa Piotra nadaj\u0105cy ko\u015bcio\u0142owi NMP w Sandomierzu dochody nale\u017c\u0105ce dokaplicy w \u017barnowie, czyli dziesi\u0119ciny z okolicznych wiosek. Dochody te przekazywano do kolegiaty sandomierskiej, wymieniaj\u0105 w\u015br\u00f3d okolicznych miejscowo\u015bci p\u0142ac\u0105cych dziesi\u0119cin\u0119 m.in. te\u017c i nasze W\u0105glany!
\nWydaje si\u0119, \u017ce w tych czasach W\u0105glany nie by\u0142y zwyk\u0142\u0105 wsi\u0105. \u015awiadczy o tym zachowane do dzi\u015b grodzisko w zakolu rzeczki W\u0105glanki. Jest to niew\u0105tpliwie pozosta\u0142o\u015b\u0107 po fosach i nasypie \u015bredniowiecznego gr\u00f3dka.Budowla ta pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 obronn\u0105, tak\u017ce mog\u0142a by\u0107 jedn\u0105 z siedzib Odrow\u0105\u017c\u00f3w w pierwszym okresie kolonizacji rejonu, by\u0107 mo\u017ce nawet nieco starsz\u0105 lub r\u00f3wnie star\u0105 jak Bia\u0142acz\u00f3w, w kt\u00f3rym zachowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u015blady po dawnym zamku Odrow\u0105\u017c\u00f3w. Najstarszym rodem, kt\u00f3ry posiad\u0142 dobra bia\u0142aczowskie, w tymtak\u017ce nasze W\u0105glany – by\u0142 r\u00f3d Odrow\u0105\u017c\u00f3w. Przyby\u0142 on do Polski \u015brodkowej ze \u015al\u0105ska. Jeden z Odrow\u0105\u017c\u00f3w otrzyma\u0142 olbrzymie tereny ziemi rozci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 w tr\u00f3jk\u0105cie biegn\u0105cym od Opoczna przez Skar\u017cysko, Radom i zn\u00f3w do Opoczna. Posiad\u0142o\u015bci te by\u0142y dzielone mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnych spadkobierc\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3cz dziedziczonego herbu Odrow\u0105\u017c, przybierali nazwiska pochodz\u0105ce od nazw posiadanych maj\u0119tno\u015bci, np. Bia\u0142aczewscy – od Bia\u0142aczowa, Petrykowscy – od Petryk\u00f3z, Parczewscy – od Parczewa, Koneccy – od Ko\u0144skich, Szyd\u0142owieccy – od Szyd\u0142owca itp. Dw\u00f3r Bia\u0142aczowski do kt\u00f3rego by\u0107 mo\u017ce w\u00f3wczas nale\u017ca\u0142y W\u0105glany, zosta\u0142 wyodr\u0119bniony z posiad\u0142o\u015bci koneckich pod koniec XII w. Wed\u0142ug kronikarskich zapis\u00f3w Saul Odrow\u0105\u017c z Ko\u0144skich, prawnuk lub wnuk Pr\u0119doty Starego przekaza\u0142 swemu synowi Janowi posiad\u0142o\u015bci bia\u0142aczowskie. Nale\u017cy domniemywa\u0107, i\u017c w ich sk\u0142ad wchodzi\u0142 nie tylko Bia\u0142acz\u00f3w, lecza tak\u017ce okoliczne wioski, w tym te\u017c nasze W\u0105glany, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 w latach p\u00f3\u017aniejszych baz\u0105 dlapowstaj\u0105cej parafii. Wymowne jest te\u017c nazwanie rzeki W\u0105glanki nazw\u0105 pochodz\u0105c\u0105 od W\u0105glan, a nie np. Miedzianka od Miedzny, czy te\u017c Opocznianka od Opoczna, od nazw miejscowo\u015bci obok kt\u00f3rych w\u0142a\u015bnie do dzi\u015b p\u0142ynie. O wyj\u0105tkowo\u015bci \u00f3wczesnych W\u0105glan \u015bwiadczy te\u017c ich po\u0142o\u017cenie. By\u0142y najbardziej wysuni\u0119t\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 \\”pa\u0144stwa\\” Odrow\u0105\u017c\u00f3w. Na p\u00f3\u0142noc od W\u0105glan ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 a\u017c do granicznej rzeki Pilicy bardzo rzadko zasiedlona puszcza, kt\u00f3rej zachowany fragment nazywamy dzi\u015b Puszcz\u0105 Pilick\u0105. Sw\u0105 obronn\u0105 rol\u0119 W\u0105glany straci\u0142y wraz z za\u0142o\u017ceniem Opoczna w 2 po\u0142. XIII w. O tym, \u017ce badania archeologiczne potwierdzi\u0142y istnienie drewnianego gr\u00f3dka mieszkalnego czyli pierwszego folwarku rycerskiego w W\u0105glanach, powsta\u0142ego ju\u017c na pocz\u0105tku XIVw. Folwark ten by\u0142 u\u017cytkowany nieprzerwanie do XVI w., kiedy to na jego miejscu pobudowano dw\u00f3r murowany. Pierwszym znanym mi Straszem, w\u0142a\u015bcicielem W\u0105glan by\u0142 Jan Strasz syn S\u0105da z Bia\u0142aczowa. Zwany Bli\u017aniec (czyli Bli\u017aniak) lub tak\u017ce B\u0142yszcz. Wyst\u0105pi\u0142 on w s\u0105dzie krakowskim w 1399 r. jako ,,Jaschcone Blisnecz de Wanglany\\”. Chodzi\u0142o o por\u0119czenie po\u017cyczki zaci\u0105gni\u0119tej przez Dobka z Ma\u0142aszowa u opata Jakuba z J\u0119drzejowa, stryja Jana. Niewykluczone, \u017ce to Jan by\u0142 tym Straszem z Odrow\u0105\u017ca wymienionym w dw\u00f3ch niderlandzkich herbarzach jako uczestnik krzy\u017cackich ,,rejz\\” na poga\u0144sk\u0105 Litw\u0119 oraz s\u0142ynnego rycerskiego sto\u0142u honorowego zorganizowanego w Kr\u00f3lewcu przed wypraw\u0105 w 1385 r. W 1434r. w\u0142a\u015bcicielem W\u0105glan by\u0142 Piotr Strasz herbu Odrow\u0105\u017c – wychowanek Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego! Potwierdzi\u0142 w swojej Kronice Jan D\u0142ugosz. W XV wieku we wsi W\u0105glany na po\u0142udnie od Opoczna, by\u0142o 6 \u0142an\u00f3w kmiecych oraz folwark rycerski, nale\u017c\u0105cy do Strasza herbu Odrow\u0105\u017c i m\u0142yn wodny. W akcie z 1484 r. nazywano j\u0105 Wamblena. W dokumencie z 1504 r. jako kolejny w\u0142a\u015bciciel W\u0105glan wyst\u0119puje Miko\u0142aj Strasz, syn Piotra i brat Stanis\u0142awa. Miko\u0142aj jest znany z r\u00f3\u017cnych dokument\u00f3w od 1474 r. Od 01.01.1479 r., by\u0142 s\u0119dzi\u0105 ziemskim krakowskim. Pomi\u0119dzy 1479-1505 wyst\u0119powa\u0142 w kilkudziesi\u0119ciu zachowanych, w wi\u0119kszo\u015bci sporz\u0105dzony ch przez siebie dokumentach, a tak\u017ce \u015bwiadkowa\u0142 na wielu aktach kr\u00f3lewskich (np. podpisany jest na statutach kr\u00f3la Olbrachta). Po\u015bwiadczy\u0142 te\u017c darowizny Jana D\u0142ugosza na rzecz uniwersytetu. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
MINIHISTORIA – MIEJSCA PAMI\u0118CI NARODOWEJ I PI\u0118KNO NASZEJ GMINNEJ PRZYRODY W\u0104GLANY – (moja wie\u015b rodzinna!). Ju\u017c w XI i XII w., dzi\u0119ki nadaniom ksi\u0105\u017c\u0119cym przyby\u0142y ze \u015al\u0105ska r\u00f3d Odrow\u0105\u017c\u00f3w zacz\u0105\u0142 osiedla\u0107 si\u0119 w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Ma\u0142opolsce na pograniczu z Mazowszem i … Czytaj dalej