Wybory do sejmu w przedwojennej gminie Bia艂acz贸w-cz II
Dodane przez zbigniew dnia Pa糳ziernik 03 2019 16:30:36
Kolejne wybory parlamentarne odby艂y si臋 w nowej sytuacji politycznej. W 1926 r. doszed艂 do w艂adzy J贸zef Pi艂sudski i kierowana przeze艅 formacja polityczna okre艣lana mianem sanacji. Po zako艅czeniu kadencji sejmu nowe wybory wyznaczono na 4 marca 1928 r. Z mo偶liwo艣ci wybierania swoich przedstawicieli skorzysta艂a w贸wczas rekordowa ilo艣膰 obywateli polskiego pa艅stwa, mianowicie 78,3%. Tak偶e liczniej ni偶 w 1922 r, stawili si臋 w lokalach wyborczych mieszka艅cy gminy Bia艂acz贸w: w g艂osowaniu uczestniczy艂o tu 2855 os贸b, co w uj臋ciu procentowym dawa艂o frekwencj臋 86,4%
W wyborach w 1928 r. bra艂a udzia艂 partia nowej w艂adzy, usi艂uj膮ca ju偶 w nazwie ukry膰 swoje oblicze polityczne (podobnie jak to czyni膮 niekt贸re partie dzisiaj) 鈥 Bezpartyjny Blok Wsp贸艂pracy z Rz膮dem. Sanacyjna formacja w skali kraju uzyska艂a dobry wynik. Na jej kandydat贸w odda艂o g艂osy 21% wyborc贸w,, co czyni艂o klub BBWR najsilniejszym w sejmie. W gminie Bia艂acz贸w sanacyjna lista nie cieszy艂a si臋 takim powodzeniem, bowiem g艂osowa艂o na ni膮 tylko 6,1%. Wielki sukces odnios艂y tu natomiast dwie partie parlamentarnej lewicy, PPS i PSL 鈥濿yzwolenie鈥濃, zgarniaj膮ce odpowiednio 35,6 % i 34,4% g艂os贸w. Jednak sukces ten mia艂 jedynie lokalny wymiar, bowiem w og贸lnopolski wynik PPS (13,2%) i PSL 鈥濿yzwolenia鈥(7,3%) nie m贸g艂 satysfakcjonowa膰 dzia艂aczy i zwolennik贸w tych formacji. Jeszcze gorzej wypad艂a triumfatorka poprzednich wybor贸w 鈥 centroprawica. Tym razem chadecja zblokowa艂a si臋 z PSL 鈥濸iast鈥, ale tak膮 kombinacj臋 藕le oceni艂 elektorat obydwu partii. Wsp贸lna lista da艂a jedynie 6,7% og贸艂u g艂os贸w. O prawdziwej kl臋sce mo偶na m贸wi膰 w przypadku Narodowej Demokracji, wyst臋puj膮cej pod szyldem Bloku Katolicko - Narodowego. Ruch narodowy z wynikiem 8,1 % znalaz艂 si臋 dopiero na 4 miejscu w艣r贸d ugrupowa艅 parlamentarnych. W przypadku Bia艂aczowa skala pora偶ki wydaje si臋 mniejsza, BKN popar艂o 9,9%, za艣 na chadecja i piastowcy uzyskali 艂膮cznie 11%. Jednak偶e na wyniki wybor贸w mo偶na spojrze膰 inaczej: w 1922 r. centroprawica w gminie Bia艂acz贸w uzyska艂a poparcie a偶 oko艂o 4/5 wyborc贸w, natomiast w 1928 鈥 tylko nieco powy偶ej 1/5. Podsumowuj膮c: wysoka frekwencja w wyborach do sejmu w 1928 r. potwierdzi艂a zainteresowanie bia艂aczowian polityk膮. Je艣li chodzi o ich sympatie polityczne, to mo偶na zaobserwowa膰 ich radykalne przesuni臋cie w lewo.
/czytaj wi臋cej/
Rozszerzona zawarto艣膰 newsa
Wybrany w 1928 r. sejm nie dotrwa艂 do ko艅ca kadencji. W 1930 r. w krytyczn膮 faz臋 wszed艂 konflikt mi臋dzy J贸zefem Pi艂sudskim a sejmem. Powsta艂 blok stronnictw centrum i lewicy (Centrolew), opozycja podj臋艂a te偶 pr贸by przeniesienia konfliktu 鈥瀗a ulic臋鈥. Odpowiedzi膮 sanacji by艂o rozwi膮zanie sejmu oraz osadzenie przyw贸dc贸w opozycji w twierdzy w Brze艣ciu. Taka napi臋ta sytuacja wewn臋trzna musia艂a mie膰 znacz膮cy wp艂yw na rezultaty wybor贸w do sejmu, przeprowadzonych 16 listopada 1930 r. (nazwano je brzeskimi).
Zaciek艂a walka polityczna nie wp艂yn臋艂a na poziom frekwencji wyborczej bowiem pozosta艂 on bardzo wysoki, tak na poziomie krajowym (75%), jak i na poziomie gminnym (gmina Bia艂acz贸w 85,3%). Natomiast wyniki wybor贸w w spos贸b zasadniczy przebudowa艂y scen臋 parlamentarn膮.
Bezdyskusyjnym zwyci臋zc膮 zosta艂 BBWR, na kt贸ry swoje g艂osy odda艂o 55% obywateli. W gminie Bia艂acz贸w takiego wyboru dokona艂o 31,6% g艂osuj膮cych. Ten, sk膮din膮d dobry wynik, nie zapewni艂 sukcesu w gminnej rywalizacji. Tym razem bia艂aczowianie i mieszka艅cy okolicznych wsi zaufali prawicy: na kandydat贸w z Listy Narodowej wskaza艂o 39,3% tu g艂osuj膮cych. Lokalne preferencje wyborcze zn贸w zasadniczo r贸偶ni艂y si臋 od 艣redniej krajowej, bowiem og贸lnopolski wynik prawicy by艂 trzykrotnie s艂abszy (12,4%). Wreszcie trzecia, licz膮ca si臋 si艂a polityczna: wspomniany wcze艣niej Cenrolew, blok a偶 6 partii centrum i lewicy. W tym punkcie mo偶na m贸wi膰 o zbie偶no艣ci wyniku wyborczego w ca艂ej RP (17,4%) i w gminie Bia艂acz贸w (16,8%). Pozornie tak s艂aby wynik Centrolewu mo偶e zaskakiwa膰, je艣li por贸wna si臋 go z wynikami, jakie w poprzednich wyborach uzyskiwa艂y partie wchodz膮ce w sk艂ad bloku. Wiadomo jednak, 偶e wyniki uzyskiwane przez bloki polityczne rzadko kiedy s膮 efektem prostego sumowania elektorat贸w poszczeg贸lnych partii.
Na koniec dwie uwagi i jedna refleksja. Po pierwsze, raz jeszcze podkre艣li膰 nale偶y bardzo wysok膮, cho膰 przecie偶 nie wyj膮tkow膮 frekwencj臋 w wyborach do sejmu w przedwojennej gminie Bia艂acz贸w. Po drugie, wyra藕nie wida膰, 偶e w贸wczas stopie艅 poparcia miejscowej spo艂eczno艣ci dla poszczeg贸lnych partii ulega艂 znacznym wahaniom, nieraz w kr贸tkich przedzia艂ach czasu. Refleksja jest natomiast nast臋puj膮ca: cz臋sto przywo艂uje si臋 艂aci艅sk膮 sentencj臋 g艂osz膮c膮 i偶 historia jest nauczycielk膮 偶ycia. Mo偶e i tak, ale czy kto艣 chce tej nauczycielki s艂ucha膰?

dr Tadeusz Wojewoda